Şantiye Dergisi 382. Sayı (Temmuz-Ağustos 2020)

Cem Kafadar 1inşaat Danışmanlık Kurucusu İnşaat Mühendisi http://cemkafadar.net/ 50 TEMMUZ-AĞUSTOS 2020 Ç ocukluğumda üst katımızda oturan bir Hasan Amca vardı... Kimseyle konuşmayan, ne za- man görsem elinde ya da ağ- zında sigarası, başı hep önünde, selamı sabahı olmayan Hasan Amca... Bu ha- liyle bende fazlasıyla merak uyandır- dığı için eve giriş-çıkışlarında pence- reden gizli gizli izlerdim onu. Sanırım henüz okula gitmiyordum... Meraktan bir gün babama sormuş- tum Hasan Amca’nın neden bu kadar mutsuz olduğunu. Hiç arkadaşı da mı yoktu? Babam da birden yüzü ciddile- şip, şöyle bir etrafına baktıktan sonra, sesini de kısarak, “Oğlum, Hasan Bey iflas etti... Büyük bir fabrikası ve bir sürü işçisi vardı” cevabını vermişti. Ben de çocuk aklımla fabrikasına, işçilerine ne oldu o zaman, onun için mi böyle kimselerle konuşmuyor, hem sonra if- las etmek ne demek diye üst üste so- rulara devam etmiş ve korkordatoya kadar tüm cevapları almıştım babam- dan. O gün, hep merak ettiğim gizemli Hasan Amca’nın tüm sırrını öğrenmiş, fakat eskisinden daha fazla üzülmeye başlamıştım... Sonrasında ve hala, ne zaman bir yerlerde bir iflas haberi duysam gözü- mün önüne hep o kederli, ince bıyıklı, bakışlarını bizlerden utanarak kaçıran Hasan Amca gelir. Çocukluk anılarımda iflas etmek, dipsiz bir cehennemçuku- ru kadar korkunçtu benim için. Bu ya- zımda firmaları o çukurun başına götü- ren sekiz nedeni anlatmak istiyorum. Belki de işlememeleri gereken “sekiz günahı”... Son yıllarda inşaat sektöründen birçok firmanın üst üste iflas haberi- ni duyunca merak edip, dünya üzerin- de en uzun süre yaşayan firma hangi firmaymış diye araştırdım ve ilginç bir sonuçla karşılaştım. En uzun ömürlü firma bir Japon inşaat firması. Yaklaşık 1400 yıldan fazla faaliyet gösteren Kon- go Gumi... Firma 578 yılında Osaka’da tapınak inşaatları yapmak için kurul- muş. 2006 yılında ekonomik krize girin- ceye kadar kendi adıyla faaliyetlerini sürdürmüş, daha sonra da Takamatsu Construction firmasına satılmış. İŞTE FIRMALARI IFLASA GÖTÜREN SEKIZ NEDEN... 1 . İnşaattan gelen paranın sektöre tekrar yatırım olarak dönmemesi Tüm iflaslar analiz edildiğinde bir- çoğunun altında hızlı ve plansız bir bü- yümeyle karşılaşırız. İnşaat sektörün- deki iflaslarda da bu durum fazlasıyla mevcut. Paranın iyi kazanıldığı dönem- lerde birçok firma turizm, gıda, AVM ve benzeri inşaat dışı alanlara yatırım yaptılar. Bu faaliyetlerin bir kısmı, o şir- ketler için ilk kez girdikleri sektörlerdi. Ekonominin stabil olmadığı bu dönem- de bu yatırımlar ne yazık ki istenildiği gibi yürümedi. Buradaki kayıpları inşa- at sektöründen gelen girdiyle kapama- ya çalıştılar ama inşaat sektörü artık o iyi para kazandıkları yılların cazibesini kaybetmişti. 2 . İnşaat sektörünü iyi tanımayan firmaların sektöre girmesi ve çıkması Son on yılda sektör dışından in- şaat işine giren firmaların bir kısmı, inşaata dönemsel, yani piyasada bir bozulma olduğunda hemen çıkabile- cek şekilde baktı. Evden ayrılmak için bavulları hep dış kapının yanında ha- zır bekleyen insanlar gibi. Son yıllarda işler kötüye gitmeye başlayınca, bu şir- ketler, gerektiğinde iflası dahi göze ala- rak sektörden hızla çıktılar. Çıkarken inşaattan kazandıklarını da kendi ana sektörlerine götürdüler. Bu ve benzeri firmalar, yüksek miktarda sermayenin çıkmasına ve beraberinde de inşaatta küçülmeye neden oldular. 3 . Proje yönetimi yapmadan aynı anda birçok projeye birden girilmesi İnşaat firmalarının birçoğu pro- je yönetimini yeterince içselleştirme- miştir; ki bu durum sektörün en önemli sorunlarından da biridir. Nakit akışla- PERSPEKTİF İnşaat Firmalarını İflasa Götüren 8 Neden