Şantiye Dergisi 383. Sayı (Eylül-Ekim 2020)

Taşıma kapasitesi düşük olan yerlerin/toprakların dü- şük kesme dayanıklılığı ilave yükler altında, çoğu zaman yıllar boyunca devameden oturmalara ve deformasyonla- ra yol açmaktadır. Karayolu yapımında bu, özellikle mev- cut yapılan bağlantı bölgesinde zorlu ve pahalı tedbirler gerektirmektedir. Kötü altyapı koşullarında oturmameydana gelmeyecek bir yapı tarzı, ilave yük tatbik edilmediğinde, diğer bir de- yişle set yapı malzemesi ağırlığı aşırı derecede düşük oldu- ğunda elde edilmektedir. Bu koşul, altmışlı yılların ortasın- dan itibaren karayolu ve demiryolu inşasında, her şeyden önce İskandinav ülkelerinde dondan koruyucu malzeme olarak uygulanan EPS tarafından yerine getirilebilmekte- dir. Bu konuda uzun yıllar boyunca kazanılmış olan olumlu deneyimler taşıma kapasitesi düşük karayollarında EPS -GEOFOAM- yapı tarzının geliştirilmesi için gerekli temeli oluşturmuştur. 1972 yılında EPS bloklarının ilk büyük yol kesitlerinde kullanıldığı Norveç’te bu yapı tarzı, özellik- le altyapı koşullarının zorlu olduğu ülkelerde, yol yapım tekniğine girmiştir. Anılan ülkeler arasında İskandinavya, Hollanda’nın denizden kazanılan yerleri, Güney Fransa, ABD, Kanada, Polonya, İsveç, Yunanistan, İngiltere, Japon- ya ve pek çok ülke yer almaktadır. Dünyadaki pek çok farklı ve uzun süreli proje servisine rağmen Geofoam teknolojisinin ülkemizde tanınması 2009 yılında EPSDER’in faaliyetleri ile başlamış ve günümüze kadar artarak sürmüştür. Bu çalışmalar neticesinde günü- müze kadar ülkemizde 300 binm3e yakın Geofoam ile özel ve kamu projesi hayata geçirilmiştir. 2019 yılında tamamlanan Karayolları Genel Müdür- lüğü’nün “Kayseri Boğazköprü D.D.Y. Üst Geçidi K2 Kenar Ayağı Arkası Yaklaşım Rampası Dolgusu” sonrası EPSDER önderliğinde yürütülen çalışmalarda yeni bir döneme gi- rilmiş ve bu alternatif geoteknolojinin Karayolları Genel Müdürlüğü Teknik Şartnameleri içerisinde yer alması aşa- masına gelinmiştir; pek yakında bu aşmanın da tamam- lanması beklenmektedir. GEOFOAM’UN BELLI BAŞLI ÖZELLIK VE AVANTAJLARI - Yoğunluğu 10-40 kg/m3 aralığında olduğundan gele- neksel dolgu malzemelerinin yaklaşık olarak %1 ağır- lığına sahiptir. Buna karşın çok yüksek bir basma da- yanımına (1.5-6.0 ton/m2 aralığında) sahiptir. - Kapalı gözenekli olması sebebiyle bünyesine su almaz; bu da donma-çözünmeye karşı avantaj sağlar. - Fabrika imalatı olduğundan ve harmonize bir standar- da sahip olmasından dolayı fiziksel vemekanik özellik- leri bilinir ve ölçülebilir. - Çok kolay şekil verilebilir. - Yüzde 2 tasarım eşiği aşılmadığı sürece zamana bağlı ilave deformasyon göstermez, bu aralıkta gelen yükler- de tekrar eski formuna (lineer alan) geri döner. - 50-100 yıllık kullanımömrü planlanabilir. Kırk yılı aşkın süredir dünyanın çok farklı iklim koşullarına sahip yer- lerinde servis vermektedir. - Çok hızlı imalata müsaittir. - Diğer geosentetikmalzemelerle birlikte uyum içerisinde kullanılabilir. - Zemin iyileştirme metodlarına göre ekonomiktir. - Geleneksel yöntemlere göre bakımmaliyeti çok azdır. - GeofoamEPS bloklar harmonize bir ürün standartı olan “TS EN 14933: İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ UYGULAMALARI İÇİN ISIL YALITIM VE HAFİF AĞIRLIKLI DOLGU MAMUL- LERİ - FABRİKASYONLA İMAL EDİLMİŞ GENLEŞTİRİLMİŞ POLİSTİREN (EPS)” sahiptir, bu sayede CE belgelendir- mesine sahip olmalıdır. CE Belgelendirmesi EPSDER İktisadi İşletmesi ÇEVKAK tarafından yapılmaktadır 'www.cevkak.org.tr) . - Yeniden kullanılabilme ve geri dönüşüm malzemesi olarak kullanılmaya uygundur. - Geofoambloklar yeraltı suyuna zarar vermez ve çevreye zarar verici etkilere sahip değildir. Sert köpük çürümez, küflenmez ve haşere için bir besin kaynağı değildir. Ka- rayolu inşası alanında kazanılan deneyimler, hayvanlar tarafından gelecek ve stabiliteyi tehlikeye sokacak bir 76 EYLÜL-EKİM 2020 MAKALE