Şantiye Dergisi 385. Sayı (Ocak-Şubat 2021)

42 OCAK-ŞUBAT 2021 İ nsanlar gibi zaman zaman projeler de bizi hayal kırıklığına uğratabili- yor. Aslında hiçbir projeye başarı- sızlık öngörüsüyle başlamayız. İşin başında fayda-maliyet analizi yapar; fayda, maliyetten büyükse o projeye soyunuruz. Ancak tüm bu fizibilite ça- lışmalarımıza rağmen birçok projede istediğimiz sonuçları alamayız. Bazen daha başında hissederiz işin sonunda başımıza gelecekleri. Bazen de iş bitti- ğinde, tüm verilere sahip olduğumuz- da yüzleşiriz bu hiç de istemediğimiz gerçekle. Projelerin neden başarısızlıkla so- nuçlandığına dair “Association of Pro- ject Managers” bir araştırma yapmış ve bu araştırma sonucunda buldukları on nedeni şu şekilde sıralamışlar: 1. Paydaşlar arasındaki iletişim ko- puklukları (%55) 2. Planlama eksikliği (%37) 3. Yanlış kilometre taşları (mileston- lar), ara teslim tarihlerinin belir- lenmesi (%36) 4. Kalite kontrol eksiklikleri (%31) 5. Kontrolden çıkanmaliyetler (%27) 6. Kaynak koordinasyonundaki ye- tersizlikler (%24) 7. Yönetimden kaynaklanan zafiyet (%23) 8. İlerlemenin yönetilememesi, işin iyi takip edilmemesi (%17) 9. Tedarikçilerin beceri yetersizliği (%16) 10. Tedarikçilerin kaynak yetersizliği (%10) Dünya üzerindeki tüm projelerde başarısızlık nedenleri yukarıdaki gibi. Peki ya inşaat projelerinin istenildiği gibi sonuçlanmamasının nedenlerini düşündüğümüzde nasıl bir durum çı- kıyor ortaya? Bu sorunun cevabının, o ülkenin sosyolojik yapısı, kanunları, iklimi, ta- rihi, kültürel yapısı ve daha birçok se- bepten dolayı değişkenlik gösterdiğini düşünüyorum. Türk müteahhitlerinin farklı coğrafyalarda yaptıkları taahhüt işlerinde de yaşanan olumsuzluklar birbirinden çok farklı olabilmektedir. Ülkemizdeki inşaat projelerinin başa- rısızlıklarını incelediğimizde yukarı- daki on maddenin tamamının bizim projelerimizde de geçerli olduğunu görebiliriz. Gelin yanlışlarımızı biraz daha somut ifadelerle dile getirelim. Proje öncesi yeterli ön çalışma- nın yapılmaması: Kültürümüzdeki “Kervan yolda düzülür” mantığı, bizim inşaat projelerindeki en büyük sıkıntı- mız. Tez canlılığımız ve her koşula hız- la uyumgösterebilme yeteneğimiz biz- lere birçok avantaj sağlarken, ne yazık ki çok fazla parametrenin bir arada yü- rütülmesi gereken inşaat projelerin- de bizim için bir olumsuzluk yaratıyor. “Hele bir işe başlayalım, sorunlarla karşılaştığımızda elbet bir çözümünü buluruz” düşüncesi hemplanlarımızın doğru olmamasına, hem de sonuçta istediğimiz karlılıklara ulaşamamamı- za neden oluyor. Kapsamın dışına çıkmak: Özel- likle işverenler projelerine ilişkin ye- terli ön çalışmayı yapmadığı için işin başında kapsamımızı net olarak ta- nımlayamıyoruz. Bu durumun geti- receği sakıncalara ilişkin sözleşmede yeterli tanımlar yapılmadıysa taahhüt firmaları burada kayıplar yaşıyorlar. Bazı durumlarda bu kapsam değişik- likleri müteahhit için avantaja çevri- lebiliyor. Ancak sonuçta iş hem plan- lanan zamandan geç sürede bitiyor, hem de planlanandan daha yüksek bir maliyetle. Gecikmeler: Geciken her projede sabit maliyetler artar. Gerek işe geç başlamalar, gerekse işin ortasındaki karar değişiklikleri, ilave talepler pro- jenin süresinin uzamasına ve berabe- rinde ilave maliyetlerin oluşmasına neden oluyor. PERSPEKTİF Cem Kafadar 1inşaat Danışmanlık Kurucusu İnşaat Mühendisi (İTÜ 1982-87) http://cemkafadar.net Projeler Neden Başarısızlıkla Sonuçlanır?