Şantiye Dergisi 385. Sayı (Ocak-Şubat 2021)

şüm sürecine ekleyerek, her şeye rağ- men ilk adımları atmak zorundayız. Bu yönde yaptığımız çalışmalar- da tespit ettiğimiz, Kentsel Dönüşüm sürecinde ilgili yönetmelik, şartname ve plan notlarına eklenebilecek bazı stratejileri özetlemek isterim: 1. Çatı tipi Fotovoltaik Sistemler Türkiye’nin birçok bölgesinin gü- neş enerjisi açısından oldukça verimli olduğu artık hepimizin bildiği bir ger- çek. Bu kaynağı kentsel dönüşüm ile başlayan yapılaşma hareketine enteg- re etmenin en etkin ve çabuk yolu, li- sans gerektirmeyen, şebekeye bağlan- masına bile gerek olmayan, öztüketim için kullanılacak çatı tipi fotovoltaik sistemlerdir. Bunların boyutlarının hesaplanmasında proje kapsamında uygun çatı miktarları kullanılarak bir hesap cetveli hazırlanabilir. Türkiye gibi cari açığının ciddi kısmı enerji it- halatından kaynaklanan bir ülkede bu uygulamalar ciddi kazanımlar sağla- yacaktır. Bu sistemlerin yayılmasına mani olan bürokratik ve mali engel- lerin de ortadan kaldırılması yönünde mevzuat çalışmaları da hızlanmakta- dır. Özellikle Mayıs-Haziran 2019’da çı- kan yeni kararname ve tebliğlerde, ay- lıkmahsuplaşma gibi önemli bir konu çözülerek, çatı uygulamalarının önü biraz daha açılmıştır. 2. Yağmur Suyu Geri Kazanım Sistemleri Yurdumuzun birçok bölgesi ciddi yağmur almaktadır. Özellikle son yıl- larda artan yapılaşma, sert zeminler ve dere yatakları gibi bölgelerin etkile- şimi sebebiyle özellikle yaz aylarında sel olayları ciddi oranda artmaktadır. Ayrıca bilinenin aksine Türkiye yıllık 1500 m³ civarında su oranıyla, “su fa- kiri” ülkeler arasında yer almaktadır. Kentsel Dönüşümkapsamında yapıla- cak her projeye, sert zemin oranına ve yağış bölgesine göre hesaplanacak bir kapasitede yağmur suyu geri kazanım sistemi eklenmesi hem şiddetli yağış durumlarında yağmur suyu şebeke- sine olan aşırı yüklenmeyi azaltacak, hem de bu suyun geri kullanılmasıyla su verimliliğine katkıda bulunacaktır. 3. Bisiklet Park Noktaları Bisiklet kullanımı ülkemizde ve dünyada giderek yaygınlaşmaktadır. Ülkemizde özellikle büyük şehirler- de yerel yönetimlerin bunu teşvik et- mek adına altyapı yatırımları devam etmektedir. Kentsel Dönüşüm kapsa- mındaki projelerde yapılacak bisiklet park yerleri, hem toplumda bu yönde farkındalığı artıracak, hem de bele- diyeleri bisiklet yolları yapılması yö- nünde itici bir güç olacaktır. Neticede her binada belli oranda bisiklet parkı bulunursa, bunu birileri kullanacak- tır. Bu da hemen hemen her binada uygulanabilecek, maliyeti düşük ama etkisi sanıldığından daha yüksek yeşil uygulamalardan birisidir. 4. Elektrik Araç Şarj Noktaları Farkında olmasak da, günümüzde başta İstanbul olmak üzere büyük şe- hirlerimizin en büyük sorunlarından biri ulaşımdan kaynaklı çevre kirlili- ği ve karbon emisyonlarıdır. Elektrik- li araçlar bu soruna en güzel çözümü sunarken, yakıt ekonomisi açısından da ciddi avantaj sağlamaktadır. Elekt- rikli araçların giderek yaygınlaşacağı ve tüm dünyada 2025 yılında satılan araçların yüzde30’unun elektrikli ola- cağı öngörülmektedir. Türkiye de bu trendi mutlaka yakalamak zorunda- dır. Elektrikli araçların yayılmasının en önemli tetikleyici faktörü, uygun altyapının sağlanmasıdır. Bu konuda kentsel dönüşümün getirdiği yeni- lenme avantajı kullanılarak, bu kap- samda yenilenecek belli büyüklükteki projelere elektrikli araç şarj istasyonu koyma zorunluluğu getirilebilir. Bu is- tasyonların adedi otopark kapasite- sine oranlanarak belirlenmelidir. Bu noktada çokmaliyet getirmeyecek şe- kilde, ilk etapta belli büyüklükteki pro- jelerden başlanabilir. Özellikle toplu konut projeleri, ofis ve AVM gibi ticari binalar ilk etapta hedeflenmelidir. 5. Atık Yönetim Sistemleri Kentsel Dönüşüm kapsamında birçok binanın yıkılması ve yeniden yapılması hedeflenmektedir. Bu yı- kımlar sırasında ortaya çıkacak atıkla- rınmutlaka iyi yönetilmesi, asbest vb. zararlı atıkların anında bertaraf edil- mesi, tekrar kullanım ve geri kazanım gibi opsiyonların araştırılması hem çevre hem de ekonomi açısından çok önemlidir. Buna yönelik mevzuat bu- lunmakla beraber çok dağınık ve pra- tikte uygulanması zordur. Bu mevzu- ata ek olarak gerekli atık geri kazanım ve bertaraf altyapısı oluşturulduktan sonra Kentsel Dönüşüm projelerine özgü oluşturulacak, oldukça pratik ama uygulanması zorunlu bir İnşaat Atık Yönetim Planı oluşturulabilir. Yukarıda belirtilen stratejilere yeşil alanların artırılması, enerji ve- rimliliğine yönelik ek uygulamalar, iç mekan yaşamkalitesine yönelik uygu- lamalar gibi birçok konu eklenebilir. Yeşil Bina süreçlerinde, tüm konula- rı kapsayan bütüncül yaklaşımlar en doğru yöntem olmakla birlikte, zaten halihazırda mevcut sorunları devam eden Kentsel Dönüşüm sürecinde daha fazla vakit kaybedilmeden bazı öncü yeşil uygulamaların oyuna dahil edilmesi ve asgari de olsa bazı kaza- nımların sağlanması gerekmektedir. Zira unutulmamalıdır ki, bu konuda kaybedilen zaman, aslında gelecek nesillerin yaşam kalitesinden çalın- maktadır. 53 OCAK-ŞUBAT 2021 GÜNCEL