Şantiye Dergisi 380. Sayı (Mart-Nisan 2020)

toprak zemin üzerinde veya ekme kutu- ları içerisinde köklenebilirler ve cepheye tırmanarak yükselirler [Abdullahi, 2016]. Yeşil cephe, insana ve çevreye yarar sağ- layan bina zarfı/kabuğu olarak kullanı- labilir. Tırmanan bitkiler, uygulaması en basit ve ucuz olduğundan yaygın olarak kullanılır. Diğer türler ise, tasarımın ih- tiyaçlarına göre daha çok işlevli ve kar- maşık bir sistem gerektirirler. Canlı ve tırmanan bitkileri destekleyen sistemler “kafes sistemi”, “planter kutusu sistemi” ve “keçe katmanı sistemi” olarak bilinir [Farid, 2016]. Kendinden tırmanan ve odunsu bitkiler herhangi bir ek destek olmadan cephe yüzeyine doğrudan tutunabilir ve cephe boyunca büyüyebilirler. Yeşil duvarların ana unsurları, bitki, bitkileri destekle- yen ve cepheye bağlayan yapılar ve ta- sarıma bağlı sulama sistemidir [Farid, 2016]. Dikey yeşil bir cephe oluşturmak için, bitki belirli özelliklere sahip olma- lıdır. Duvar veya bitkiyi tutan kutular sistemli olarak toprak ve su ile doldu- rulmalıdır. Genellikle bitkilendirilmiş cephe için kullanılan bitkiler, asma, tır- manıcı veya kökleri dışarıda olan bitki- leridir. Destek yapı, bitkinin yapıya veya basamağa tırmandırması için kullanılır [Othman, 2016]. Ilıman iklimlerde bulunan binalarda ye- şil duvarlar için oldukça büyük çeşitli- likte bitki türü (örneğin orta Avrupa’da, 30 ile 50 adet uygun odunsu tırmanıcı türü) kullanılabilir. Buna karşılık, tropik bölgelerde yeşil cepheler için 300 ile 500 adet kullanılabilecek bitki türü, büyük ölçüde biyolojik çeşitliliğin kaybını önle- meye yardımcı olur [Köhler, 2008]. Kentsel Isı Adası Etkisini Azaltma ve Enerji Tasarrufu Beton, tuğla, cam ve geçirimsiz geniş alanlar ile döşenmiş patika ve yollar, kentsel alanlarda ısınmaya katkıda bu- lunur ve kırsal alanlardan daha sıcak hale gelirler. Bu durum “Kentsel Isı Adası Etkisi” olarak adlandırılır. Isı adası etki- sini oluşturan en önemli neden, kentsel gelişmeye bağlı olarak nüfus yoğunluğu- nun giderek artmasına karşın bitki örtü- sü ve suyun önemli ölçüde azalmasıdır. Örneğin, bina inşa etmek için bitki ör- tüsüne sahip alanların yerini, beton ve asfalt malzeme almakta, böylece gün- düz emilen ve muhafaza edilen ısı, daha sonra gece saatinde ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, gün boyunca araç, klima, fabri- ka gibi yerlerden çıkan ısının da eklen- mesi ve onları emmek (absorbe etmek) için yeterli bitki örtüsünün olmaması, kentlerdeki sıcaklıkların artmasının bir başka nedeni olmaktadır. Isı adaları, yaz aylarında zirve yapan enerji talebini, klima giderlerini, hava kirliliğini ve sera gazı emisyonlarını, ısı ile ilgili hastalık ve ölüm oranını ve su kalitesini artırarak toplulukları etkileyebilir [Samar, 2012]. Bu soruna olası bir çözüm, bitkilerin bu- harlaşma ısısı yoluyla atmosferdeki sı- caklığı düşürmesidir [Samar, 2012]. Ye- şil cepheler, yüzeye uygulanan herhangi bir kaplama malzemesinde olduğu gibi güneşi kısmen gölgeleyerek ısıl dirençte iyileştirme sağlar. Bu tür uygulamalar güneş radyasyonunu emerek, yaprak buhar soğurumu (yaprakların yakala- dığı yağmur suyunun buharlaşması ve bitki kökleri tarafından alınan suyun ter- lemesi) ve soğutma etkisiyle kendi mik- ro iklimini yaratır [Fuller, 2015]. Büyük miktarlarda güneş ışını ve buhar soğuru- mu yoluyla, ısı artışını engelleyen latent, ısıya (yoğuşmanın gizli, algılanmayan ısısı) dönüştürebilir. Buna ek olarak, ta- mamen yeşilliklerle kaplı bir cephe, yaz aylarında yoğun güneş radyasyonundan korunur, yeşillik miktarına ve türüne bağlı olarak alınan güneş ışınını yüzde 40 ile 80 arasında yansıtabilir veya eme- bilir. Cephede malzeme yüzeyi üzerinde yükselen sıcak hava, üstten gelen temiz hava ile yer değiştirir ve ısı adası etkisini azaltır. Bu nedenle, cephe yüzeyindeki sıcaklık, çevredeki alanlardan daha dü- şük olma eğilimindedir. Özetle, bitki örtüsü, radyasyonun içeri- ye değil, dışa aktarımını engelleyen bir bariyer gibi potansiyel yalıtım aracı ha- line gelir [Samar, 2015]. Sıcak iklimler- de yaz aylarında bina yüzeyinde olduk- ça gerekli ve önemli görülen soğutmayı sağlayarak binanın iç mekan konforu ve iklimi üzerinde de etkili olabilir. Dolayı- sıyla yeşil cephelerin daha az ısı çekmesi ve kaybetmesi aynı zamanda buharlaş- maya da neden olması, kentin ikliminin daha soğuk olmasına yardımcı olur ve kentsel “ısı adası” etkisinin azaltılması- na katkıda bulunur. 56 MART-NİSAN 2020 MAKALE