Şantiye Dergisi 382. Sayı (Temmuz-Ağustos 2020)

75 TEMMUZ-AĞUSTOS 2020 VİZYON verimli kullanılabilirliğini geliştirecek teknolojiler ve uy- gulamalar geliştirilmelidir. Bir araba satın almak yerine, ihtiyaç olduğunda bir sürüş satın (kiralama) alma sistemi geliştirilebilir. Bu değişim en azından sokaklarda devrim yapma potansiyeline sahiptir. Böylece hareket halindeki araçlar daha az parklanma yeri gerektirir. Kentlerde, motorlu taşıtların sayısının büyük bir hızla artmasının karşısında trafik tıkanıklıkları ortaya çıkmakta, bu da ulaşımı kötü yönde etkilemektedir. Motorlu taşıt sa- yısı artışı, caddelerde trafik akışının düşmesi, otoparklarda yer bulamayan otomobillerin görülmesiyle kendini göster- miştir. Bugün özellikle büyük şehirlerde otopark alanı bul- mak ve otopark tesis etmek büyük bir problemolarak karşı- mızdadır. Bunda en büyük etken olarak, planlarda otopark alanı olarak ayrılan alanların, başka fonksiyonlara tahsis edilmiş olması; otopark alanı ayrılması gereken binalarda belediyelere otopark için gerekli miktarın ödenmesi ile, otopark yapımından vazgeçilmesi gösterilebilir. Otopark ihtiyacı tamolarak planlanmayan yerlerde daha sonra oto- park yapmaya çalışmak çok büyük ekonomik yük getirecek, hatta bu amaçtan vazgeçmeye kadar gidilecektir. Bunu için yeni yapılaşmalarda otopark yeri bırakmak mecbur tutul- malı, yeni gelişen alanlarda yapılan parselasyon planlama- sında otopark yeri ayrılmalıdır. Otopark alanları planlanır- ken, plan içinde kapasite çok iyi hesaplanmalı, otoparklar yürüme mesafesi (15 dakika gibi) içinde kalmalıdır. Türkiye’de araç sayısı hızla artarken araç park etme alanı aynı oranda artmamaktadır. Her yıl inşa edilen oto- park sayısı, trafiğe çıkan yeni araç sayısı ile doğru orantılı ilerlememektedir. Otopark alanları, bir arazi kullanım kararı olarak şehir- lerde ulaşım ağının vazgeçilmez bir parçasıdır. Zaten yetersiz olan otopark alanlarında her yıl ihtiya- cın katlanarak artması sorunu daha da büyütmektedir. Otopark sorununun yaşandığı şehirlerde trafiği oluşturan araçların yüzde 30’u, 20 ila 25 dakikasını park yeri araya- rak geçirmekte, litrelerce yakıt tüketmekte, özellikle şehir merkezlerinde trafik akışını yavaşlatma ve trafik kazala- rı artmaktadır. Otopark problemi çözülmeyen şehirlerde ulaşımda yüzde 20-30 daha fazla yakıt tüketilmekte, hava kirleticileri ve sera gazı CO 2 salımı o oranda artmaktadır. İstanbul’da araçların yollara park edilmesi önlenirse trafik akışında yüzde 44’lik iyileşme olur. Otopark planla- masız şehirleşme olmaz. Araç park etme yeri planlaması olmadan şehir planlaması yapılamaz. Olursa o şehirde; • Yol üstleri araç parklanma yerlerine dönüşür. • İllegal otopark ve ulaşımmaliyetleri artırır. • Trafik tıkanıklığı ve kargaşası artar. • Park etme yeri bulmak için aşırı yakıt tüketilir ve zaman israfına yol açar. • Otopark alanları hayatı daha çok meşgul eder. • Hava kirliliği artar. Sokaklar, otopark değildir ve otopark olarak kullanıl- mamalıdır. Otopark planlama çalışması ve uygulaması ile sokakları parklanma yeri olmaktan çıkartmak gereklidir. Yol dışı parklanmanın yeterli olduğu yerlerde yol üstü park- lanma ücreti özellikle yüksek tutulmalı ve yaptırımı ağır olmalıdır. Taşıt hareketlerine ayrılmış arazi şeritleri olan yollar otopark haline geldiğinde bağlantı, erişimve hareket fonk- siyonlarını icra edemeyen bir sistem haline dönüşür. So- nuçta da gerekli akışın sağlanamadığı bir ulaşım ağında önlenemez tıkanıklıklar ve darboğazlar meydana gelir. Taşıt sayısındaki artışa karşılık, sunulmayan her park yeri, yolları tekrar otopark haline dönüştüren bir etki oluş- turmaktadır. Problemin çözümünün iki ayağı olan “park yeri yapımı” ve “sürücülerin bu park yerlerine park etme- sinin sağlanabilmesi” birbiriyle doğrudan ilişkilidir. Yol üstü park etme, çözümdeğildir. Özellikle park etme sorunu yaşanan bölgelerde yol üstü park etme yerlerin al- ternatifleri geliştirilmelidir: • Atıl haldeki küçük ve normal arsaların üzerine ve altına “çok katlı mekanik ve otomatik otopark” yapmak • Yerleri uygun olan TEM, E-5, cadde ve meydanların alt- larına otopark inşa etmek • Yerleri uygun olan 500 m 2 üzerinde binaları çevreyle uyumlu asansörlü katlı otoparklara dönüştürmek çözüm olarak ortaya çıkmaktadır. Otopark politikası olan belediye başkanları, mevcut durumu ve gelecek otopark ihtiyacını planlayarak şehrinde entegre ulaşım sistemi ile uyumlu otopark ihtiyacını be- lirler, çözüm yolları geliştirir, otopark sorunundan dolayı trafik sıkışıklığına son verebilir. Belediyeler, trafiğin yoğun olduğu merkezlere kolay ulaşım için: • Yürünebilir yolları ve bisiklet yolları yaygınlaştırabilir ve kullanımı artırabilir • Hareketliliği artırabilir • Araç bağımlılığını azaltabilir • Toplu taşıma altyapısı güçlendirilir Otopark Plaza